Një fragment i Iliadës brenda një mumjeje, zbulimi që rishkruan kufijtë e botës së lashtë

Një fragment i Iliadës i fshehur brenda një mumjeje egjiptiane. Nuk është një rrëfim mitologjik, por një zbulim i vërtetë nga Oxyrhynchus, një nga vendet arkeologjike më të pasura dhe më të habitshme në Egjiptin e lashtë. Një zbulim që ngre pyetje shumë përtej kufijve të tij.

Papirusi që nuk duhej të ishte aty

Gjatë gërmimeve, arkeologët identifikuan një fragment papirusi të futur brenda një mumjeje të epokës romake. Teksti përmban një fragment nga Libri II i Iliadës, i njohur si “Katalogu i Anijeve”, lista e forcave greke që lundrojnë drejt Trojës. Kjo prani është e habitshme për të paktën dy arsye. Së pari, papiruset letrare gjenden pothuajse gjithmonë në kontekste urbane ose deponi të lashta, jo në varre. Së dyti, Iliada, një simbol i kulturës greke, shfaqet këtu në një kontekst funeral egjiptian. Çfarë bënte atje?

Midis Fesë dhe Identitetit

Pyetja është e pashmangshme: pse të futet një tekst homerik në një varr? Studiuesit hipotetizojnë disa mundësi. Mund të jetë një simbol i statusit kulturor, një shenjë e përkatësisë në një elitë të arsimuar dhe të helenizuar. Ose mund të jetë një objekt me vlerë rituale, i lidhur me idenë e kujtesës dhe pavdekësisë. Ky nuk është një detaj i vogël. Oksirinku, tashmë i famshëm për mijëra papiruset që zbuloi, këtu zbulon diçka të ndryshme: jo një tekst të braktisur, por një të zgjedhur.

Të futur. Të ruajtur pranë trupit. Për më tepër, konteksti i zbulimit e përforcon këtë interpretim. Në të njëjtat varre, u gjetën amuleta në formën e gjuhëve të arta, të vendosura në gojën e të ndjerit për të siguruar të folurit e tyre në jetën e përtejme para Osirisit. Krahas këtyre elementëve tipikë egjiptianë janë statuja dhe simbole me origjinë greko-romake. Rezultati është një mozaik kulturor: feja egjiptiane, letërsia greke, shoqëria romake. Jo një mbivendosje, por një bashkim.

Një zbulim që ndryshon perspektivën

Ky fragment i Iliadës nuk është thjesht një relike. Është provë konkrete se sa i thellë ishte qarkullimi i ideve në botën e lashtë. Kultura nuk udhëtonte vetëm nëpër porte apo biblioteka, por hynte edhe në jetën (dhe vdekjet) e njerëzve. Dhe ndoshta ky është pikërisht aspekti më shqetësues dhe magjepsës: ai burrë ose grua, i varrosur shekuj më parë, sillte me vete në jetën e përtejme jo vetëm objekte të shenjta, por edhe një pjesë të një historie. Një përrallë. Një epike. Pse? Do të shohim nëse arkeologët mund ta gjejnë edhe këtë përgjigje.