Lea Ypi per The Guardian: Protestat në Shqipëri tregojnë se një model tjetër zhvillimi është i mundur

Shkrimtarja dhe akademikja shqiptare Lea Ypi ka analizuar protestat e fundit në Shqipëri, të cilat shpërthyen pas kundërshtimeve ndaj një projekti investimi në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, duke i cilësuar ato si një nga shembujt më domethënës të aktivizmit qytetar në vend që prej rënies së komunizmit.

Në një analizë të publikuar në median britanike The Guardian, Ypi argumenton se reagimi qytetar nuk lidhet vetëm me një projekt të veçantë zhvillimi, por me një debat më të gjerë mbi modelin ekonomik dhe politik që po ndjek Shqipëria.

Sipas saj, interesi i biznesmenit amerikan Jared Kushner për investime në bregdetin shqiptar dhe mbështetja që këto projekte kanë marrë nga qeveria kanë nxitur një valë pakënaqësie, veçanërisht te të rinjtë, të cilët po kërkojnë më shumë transparencë dhe pjesëmarrje në vendimmarrje.

Ypi thekson se Shqipëria përballet prej vitesh me sfida të mëdha si emigracioni, mungesa e zhvillimit industrial dhe varësia në rritje nga sektori i pasurive të paluajtshme dhe turizmi. Sipas saj, këto politika mund të sjellin përfitime afatshkurtra ekonomike, por rrezikojnë të thellojnë pabarazitë sociale dhe të dëmtojnë burimet natyrore të vendit.

Në analizën e saj, ajo ndalet edhe te klima politike në vend, duke argumentuar se qytetarët shpesh janë përballur me mungesë alternativash reale politike, ndërsa debati publik është reduktuar kryesisht te çështjet e korrupsionit dhe menaxhimit të pushtetit.

Sipas Ypit, protestat aktuale dallojnë nga lëvizjet e mëparshme sepse nuk udhëhiqen nga partitë politike tradicionale. Ajo vlerëson se kjo i bën ato më të vështira për t'u kontrolluar politikisht, por njëkohësisht më të brishta ndaj infiltrimit dhe shpërbërjes.

"Ka diçka të admirueshme dhe njëkohësisht të brishtë në një lëvizje pa drejtues. Ajo është më e vështirë për t'u kapur, por më e lehtë për t'u shpërndarë", shkruan Ypi.

Megjithatë, ajo argumenton se për të pasur ndikim afatgjatë, lëvizje të tilla duhet të kalojnë nga rezistenca ndaj një projekti të caktuar drejt formulimit të alternativave konkrete politike dhe ekonomike.

Në përfundim, shkrimtarja shprehet se Shqipëria mund të shndërrohet në një shembull për Evropën nëse arrin të ndërtojë një model zhvillimi që kombinon mbrojtjen e mjedisit, demokracinë dhe interesin publik, duke shmangur kapjen e institucioneve nga interesat oligarkike.

Artikulli origjinal: https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/jun/08/albania-jared-kushner-protests-europe