Trump zgjat për një vit tjetër emergjencën kombëtare për Ballkanin Perëndimor, lidhur me korrupsionin

Shtëpia e Bardhë ka njoftuar se presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka vendosur ta zgjasë gjendjen e jashtëzakonshme kombëtare në lidhje me Ballkanin Perëndimor, përtej afatit të 26 qershorit 2026. Njoftimi është publikuar në Regjistrin Federal më 24 qershor.

Sipas dokumentit zyrtar, "veprimet e personave që kërcënojnë paqen dhe përpjekjet ndërkombëtare për stabilizim" në rajon, si dhe gjendja e përgjithshme aktuale në Ballkanin Perëndimor, vazhdojnë të përbëjnë "një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme" të Shteteve të Bashkuara.

Historiku i urdhrit

Kjo gjendje emergjence u shpall fillimisht më 26 qershor 2001, përmes Urdhrit Ekzekutiv 13219, të nënshkruar nga ish-presidenti George W. Bush, në kontekstin e pasluftës në rajon. Synimi origjinal ishte adresimi i dhunës ekstremiste në Maqedoninë e Veriut dhe veprimeve që pengonin zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit në Bosnje, si dhe të Rezolutës 1244 të OKB-së për Kosovën.

Urdhri u ndryshua më pas disa herë:

Në 2003, përmes Urdhrit Ekzekutiv 13304, u shtuan masa lidhur me zbatimin e Marrëveshjes Kornizë të Ohrit.
Në 2021, me Urdhrin Ekzekutiv 14033, fushëveprimi u zgjerua për të përfshirë korrupsionin e përhapur në qeveritë e rajonit dhe pengesat ndaj integrimit euroatlantik.
Në janar 2025, Urdhri Ekzekutiv 14140 shtoi më tej masa kundër atyre që sfidojnë sovranitetin e vendeve të rajonit ose përpiqen të shmangin sanksionet amerikane.
Tani, në bazë të nenit 202(d) të Ligjit për Gjendjet e Jashtëzakonshme Kombëtare, Trump e ka zgjatur këtë gjendje emergjence për një vit shtesë.

Konteksti rajonal

Ky vendim vjen në një moment kur Uashingtoni e konsideron ende Ballkanin Perëndimor si zonë me rëndësi strategjike, sipas një raporti të majit të Departamentit amerikan të Shtetit, i cili identifikon Rusinë dhe Kinën si aktorë që përpiqen të përfitojnë nga paqëndrueshmëria dhe dobësitë institucionale në rajon.

Vëmendje e veçantë i kushtohet Kosovës dhe Bosnje-Herzegovinës:

Kosova ka kaluar nëpër një krizë institucionale, me zgjedhje të njëpasnjëshme në pothuajse dy vitet e fundit, për shkak të mungesës së konsensusit politik. Megjithatë, më 12 qershor, NATO njoftoi se planifikon një përshtatje graduale të pranisë së saj në vend, duke reflektuar një vlerësim më pozitiv të situatës së sigurisë.
Bosnje-Herzegovina mbetet në pritje të emërimit të një Përfaqësuesi të Lartë të ri ndërkombëtar, pas dorëheqjes së Christian Schmidt-it këtë muaj. Çështja ka shkaktuar tensione të brendshme: Republika Sërpska ka miratuar një deklaratë për mbylljen e kësaj zyre, ndërsa partitë nga Federata e Bosnje-Herzegovinës kërkojnë që ajo të vazhdojë të funksionojë me kompetenca të plota.