Alarm i ri ! hipertensioni dhe nikotina – çfarë na fshehin cigaret elektronike dhe ato tradicionale

Që pirja e duhanit tradicional është një faktor rreziku për sëmundjet e zemrës, është e njohur prej dekadash. Tema e cigareve elektronike është më e kohëve të fundit dhe ende mbetet çështje debati.

Një analizë e re e botuar në American Journal of Physiology – Heart and Circulatory Physiology  shton të dhëna të përditësuara: ata që përdorin nikotinë, qoftë përmes cigareve tradicionale apo thithjes , kanë më shumë gjasa të kenë presion të lartë të gjakut.

Studimi shqyrtoi 6,262 persona midis moshës 12 dhe 80 vjeç, të cilët morën pjesë në programin kombëtar NHANES të SHBA-së midis viteve 2021 dhe 2023. Është një nga studimet e para që përdor të dhëna kaq të fundit, në një kohë kur përdorimi i cigareve elektronike është tashmë i përhapur dhe shpesh i lidhur, veçanërisht me të rinjtë, sesa me pirjen e duhanit tradicional.

Në mostrën e analizuar, 1,190 pjesëmarrës përdorën nikotinë: 790 vetëm duhanpirës, 257 vetëm  thithes dhe 143 përdorues të të dyja metodave. Midis duhanpirësve dhe thithjes elektronike , 54.4% kishin vlera mbi normalin e presionit të gjakut, krahasuar me 39.2% të përdoruesve jo-nikotinë. Hipertensioni i plotë ishte gjithashtu më i zakonshëm (15.4% kundrejt 11.8%).

Duke marrë parasysh variabla të tilla si mosha, gjinia, pesha e trupit, kolesteroli, sheqeri në gjak, inflamacioni dhe aktiviteti fizik, rreziku mbeti dukshëm më i lartë: një rrezik 34% më i lartë i presionit të lartë të gjakut dhe një rrezik 46% më i lartë i hipertensionit.

Në studim, presioni i lartë i gjakut përkufizohet si vlera të barabarta ose më të mëdha se 120/70 mmHg; hipertensioni si vlera të barabarta ose më të mëdha se 140/90 mmHg, sipas kritereve evropiane. Dallimi nuk është thjesht teknik. Të kesh vlera vazhdimisht mbi 120/70 do të thotë të jesh brenda rangut të rrezikut, ndërsa tejkalimi i 140/90 tregon një diagnozë të hipertensionit, me një rritje të dokumentuar të rrezikut kardiovaskular me kalimin e kohës.

Zbulimi më interesant ka të bëjë me llojin e presionit të gjakut të përfshirë. Lidhja me përdorimin e nikotinës shfaqet kryesisht për presionin diastolik të gjakut, të ashtuquajturin “minimum”, ndërsa nuk është i rëndësishëm për presionin sistolik të gjakut, “maksimumin”.

Mesatarisht, presioni minimal i gjakut ishte rreth 1 mmHg më i lartë tek duhanpirësit dhe përdoruesit e cigareve elektronike. Autorët shkruajnë se: “Pirja e duhanit dhe përdorimi i cigareve elektronike shoqëroheshin kryesisht me presionin diastolik të gjakut”.

Presioni diastolik i gjakut pasqyron rezistencën e enëve të gjakut kur zemra relaksohet midis rrahjeve. Një rritje e presionit të gjakut mund të tregojë ngurtësim ose rritje të tensionit në arteriet periferike.

Kur studiuesit analizuan grupet veçmas, rezultatet më të forta u gjetën midis duhanpirësve ekskluzivë të cigareve: një rrezik 42% më i lartë i presionit të lartë të gjakut dhe një rrezik 51% më i lartë i hipertensionit krahasuar me jo-përdoruesit.

Për përdoruesit ekskluzivë të cigareve elektronike dhe përdoruesit e dyfishtë, rreziku ishte ende më i lartë, por jo statistikisht i rëndësishëm, ndoshta për shkak të numrit të vogël të subjekteve në këto nëngrupe.

“Ka shumë të ngjarë që, nëse numri aktual i përdoruesve ekskluzivë të cigareve elektronike do të ishte trefishuar, marrëdhënia midis cigareve elektronike dhe hipertensionit do të kishte qenë statistikisht e rëndësishme”, thotë Andrew Agbaje, MD, profesor i asociuar i Epidemiologjisë Klinike dhe Shëndetit të Fëmijëve në Universitetin e Finlandës Lindore (Kuopio, Finlandë). “Lidhja midis cigareve elektronike ekskluzive dhe hipertensionit nuk ishte statistikisht e rëndësishme, por drejtimi i marrëdhënies është pozitiv, duke sugjeruar që cigaret elektronike mund të parashikojnë hipertensionin.”

Një tjetër gjetje e re është analiza e mekanizmave. Pjesëmarrësit që pinin duhan ose përdornin cigare elektronike kishin nivele mesatare pak më të larta të kolesterolit total (190 mg/dL kundrejt 185 mg/dL).

Sipas analizës statistikore, afërsisht 7% e efektit në presionin diastolik të gjakut mund të shpjegohet nga kolesteroli. “Ne zbuluam se kolesteroli mund të luajë një rol të vogël, por domethënës në rrugën që lidh përdorimin e nikotinës me presionin e lartë të gjakut”, shpjegon Douglas Corsi, një mjek rezident në Shkollën Mjekësore Rutgers Robert Wood Johnson, New Brunswick (New Jersey, SHBA). “Nikotina është shoqëruar me profile të pafavorshme të kolesterolit, të cilat mund të nxisin grumbullimin e pllakave në enët e gjakut. Ajo është lidhur gjithashtu me rritjen e inflamacionit, i cili mund të ndryshojë më tej ekuilibrin e kolesterolit dhe të dëmtojë aftësinë e enëve të gjakut për t’u relaksuar, faktorë që së bashku mund të kontribuojnë në rritjen e presionit të gjakut tek përdoruesit e nikotinës.”

Organizata Botërore e Shëndetësisë e konsideron nikotinën dhe duhanin një kërcënim global për shëndetin kardiovaskular. Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC) e ka klasifikuar tymin e duhanit si një kancerogjen të njohur dhe ka dokumentuar efektet e tij sistemike. Në vitet e fundit, OBSH-ja ka tërhequr vëmendjen edhe ndaj përhapjes së avullimit tek adoleshentët dhe të rinjtë, duke theksuar se nuk është një alternativë pa rrezik.

Sipas Agbaje, “Rritja e presionit diastolik të gjakut të shkaktuar nga pirja e duhanit dhe avullimi mund të rrisë rezistencën vaskulare periferike dhe ngurtësinë arteriale, duke zvogëluar kohën që zemra duhet të pushojë para ciklit të ardhshëm të pompimit. Një cikël përsëritës i këtij lloji, që rezulton nga ekspozimi afatgjatë ndaj avullimit dhe tymit të duhanit, në fund të fundit mund të kompromentojë zemrën, duke çuar në aritmi, rrahje të parregullta të zemrës, dështim të zemrës dhe sulme në zemër.”

Dhe ai përfundon: “Ne duhet të zvogëlojmë pirjen e duhanit dhe avullimin.”

Cilat janë kufizimet e studimit? Ai është vëzhgues, bazuar në pyetësorët e mbledhur gjatë pesë ditëve të fundit. Prandaj, nevojiten kërkime të mëtejshme me kalimin e kohës për të sqaruar më mirë lidhjen midis thithjes elektronike , pirjes së duhanit dhe presionit të lartë të gjakut. Studimi nuk demonstron një marrëdhënie të drejtpërdrejtë shkak-pasojë, por përforcon një mesazh: ekspozimi ndaj nikotinës, pavarësisht nga forma e saj, shoqërohet me një gjasë në rritje për të pasur presion të gjakut mbi diapazonin e rekomanduar./Lajmi i Fundit