A është gjallë ? Shkencëtarët kanë zbuluar një “krijesë” në gjysmë të rrugës midis jetës dhe jo-jetës

A ka diçka që është njëkohësisht e gjallë dhe jo e gjallë? Sipas disa shkencëtarëve, Sukunaarchaeum mirabile mund të jetë pikërisht kjo. Është një krijesë mikroskopike e zbuluar rishtazi që jeton si një parazit brenda planktonit të vogël detar. Duket i gjallë, por nuk është tamam. Dhe nuk është as tamam “i vdekur”. Zbulimi po ngjall debat midis biologëve në të gjithë botën sepse sfidon vetë përkufizimin e jetës.

Shkencëtarët e udhëhequr nga Ryo Harada i Universitetit Dalhousie në Kanada zbuluan Sukunaarchaeum ndërsa analizonin ADN-në e planktonit Citharistes regius dhe baktereve të tij. Midis materialit gjenetik, ata vunë re një “petull” anormale të ADN-së që nuk i përkiste asnjë specie të njohur. Duke e studiuar atë, ata kuptuan se ishte një organizëm i ri, që i përkiste grupit Archaea, paraardhës të qelizave komplekse nga të cilat rrjedhin edhe njerëzit.

Ajo që e bën këtë krijesë vërtet të çuditshme është se ajo zotëron disa karakteristika tipike të qelizave të gjalla, megjithatë sillet kryesisht si një virus. Ajo ka gjenet për të ndërtuar mjetet e nevojshme për të replikuar ADN-në e saj, siç janë ribozomet dhe ARN-ja mesazhere, të cilat u mungojnë viruseve. Megjithatë, ashtu si viruset, ajo nuk ka metabolizëm të vetin: për të mbijetuar, varet tërësisht nga organizmi që infekton. Nuk prodhon energji, ushqehet vetë dhe nuk kontribuon asgjë në mirëqenien e strehuesit të saj.

ADN-ja e tij është tepër e vogël: vetëm 238,000 baza. Për krahasim, edhe viruset më të vegjël mund të kenë më shumë se tre herë më shumë baza. Kjo do të thotë që Sukunaarchaeum ka hequr dorë nga pothuajse gjithçka, duke ruajtur vetëm udhëzimet për replikim. Është si një makinë që ekziston vetëm për të kopjuar veten, duke shfrytëzuar gjithçka tjetër nga strehuesi i saj.

Kjo krijesë, e emëruar sipas një hyjnie japoneze për shkak të madhësisë së saj të vogël, sfidon gjithçka që dimë për jetën. Deri më tani, mendohej se për të qenë gjallë, duhej një metabolizëm, riprodhim autonom dhe funksione biologjike të pavarura. Sukunaarchaeum e thyen këtë rregull. Mund të replikohet, por vetëm nëse gjen dikë nga i cili mund të “vjedhë” pjesën tjetër. A është ndoshta lidhja që mungon midis botës së viruseve dhe asaj të qelizave?/Lajmi i Fundit