PAMJE/ Raketa Falcon 9 përplaset me Hënën, shkencëtarët studiojnë kraterin e krijuar nga objekti i SpaceX

Një pjesë e raketës Falcon 9 të kompanisë SpaceX është përplasur me sipërfaqen e Hënës, duke krijuar një krater të ri dhe duke i dhënë shkencëtarëve një mundësi të rrallë për të studiuar ndikimin e një objekti të madh të krijuar nga njeriu mbi trupin hënor.

Përplasja ndodhi të mërkurën në mëngjes, pasi faza e sipërme e raketës kishte qëndruar në orbitën e Hënës për më shumë se një vit.

Ngjarja ishte parashikuar më herët nga ekspertët hapësinorë, ndërsa të dhënat e para konfirmuan krijimin e një reje pluhuri dhe ndryshime në sipërfaqen hënore.

Impaktin e regjistroi Teleskopi Shumë i Madh (VLT) i Observatorit Evropian Jugor (ESO), i cili zbuloi gjurmë të natriumit dhe litiumit në renë e krijuar pas përplasjes. Sipas shkencëtarëve, natriumi ka shumë gjasa të ketë ardhur nga sipërfaqja e Hënës, ndërsa litiumi mund të jetë çliruar nga vetë raketa.

Instituti Korean i Kërkimeve Hapësinore (KARI) publikoi gjithashtu pamje nga orbiteri hënor Danuri, i cili monitoroi zonën para dhe pas përplasjes. Imazhet tregojnë ndryshime në terren dhe materiale të shpërndara rreth pikës së impaktit.

Faza e sipërme e Falcon 9 kishte një peshë rreth katër ton dhe madhësinë e një autobusi shkollor. Në momentin e përplasjes, ajo lëvizte me një shpejtësi rreth 8.690 kilometra në orë. Goditja ndodhi pranë kufirit mes pjesës së ndriçuar dhe asaj në hije të Hënës, duke krijuar një re pluhuri që u dallua për disa sekonda.

Sipas të dhënave shkencore, ngjarje të tilla nuk janë të panjohura për Hënën. Gjatë misioneve Apollo, disa pjesë raketash janë përplasur qëllimisht në sipërfaqen hënore për të studiuar valët sizmike dhe strukturën e brendshme të satelitit natyror të Tokës.

SpaceX bëri të ditur se përplasja nuk ishte pjesë e planit fillestar të misionit. Sipas kompanisë, ndikimi i aktivitetit diellor, gravitetit dhe ndryshimet në trajektoren orbitale bënë që faza e raketës të përfundonte në një kurs drejt Hënës.

Falcon 9 u nis më 15 janar 2025 drejt Hënës, duke transportuar dy anije robotike: Blue Ghost-1 të Firefly Aerospace dhe Resilience të kompanisë japoneze ispace. Pas përfundimit të misionit, faza e sipërme nuk mundi të rikthehej në atmosferën e Tokës dhe mbeti në hapësirë derisa përfundoi me përplasjen në sipërfaqen hënore.

Të dhënat e mbledhura nga ky impakt do të analizohen nga shkencëtarët së bashku me informacionet e siguruara nga misionet e NASA-s, për të kuptuar më mirë sjelljen e materialeve dhe ndryshimet që shkaktojnë përplasjet në Hënë.