Kina përforcon kontrollin, vendos rregulla të reja që kufizojnë udhëtimet dhe daljet nga vendi

Kina ka vendosur një sërë rregullash të reja gjithëpërfshirëse që kufizojnë udhëtimet brenda dhe jashtë vendit, një veprim që vëzhguesit thonë se do t’i japë qeverisë edhe më shumë kontroll mbi qytetarët e saj.

Qytetarëve që konsiderohen se kanë “dëmtuar” sigurinë ose interesat kombëtare të Kinës ndërsa ndodhen jashtë shtetit mund t’u ndalohet gjithashtu të largohen nga Kina deri në tre vjet.

Por ligji thotë gjithashtu se do të zbatohet për këdo që konsiderohet kërcënim për sigurinë industriale ose teknologjike të vendit.

Kina po i mban nën vëzhgim të ngushtë sektorët si gjysmëpërçuesit dhe inteligjenca artificiale, ndërsa gara midis Pekinit dhe Uashingtonit për dominimin në teknologji po nxehet. Sipas raportimeve, kufizime udhëtimi u vendosën më parë për disa drejtues nga këto industri.

Në mars, bashkëthemeluesit e Manus, një kompani e inteligjencës artificiale që ishte blerë nga Meta,  thuhet se u ndaluan të largoheshin nga Kina.

Sipas rregullave të reja, zyrtarët kufitarë tani duhet t’i këshillojnë shtetasit kinezë të mos udhëtojnë në vende dhe rajone të konsideruara “me rrezik të lartë”.

Por edhe para se të shpalleshin rregullat, disa njerëzve u ishte ndaluar të shkonin në vende të caktuara. Nëpunësit civilë ishin ndër grupet e para që iu nënshtruan këtyre kontrolleve, të cilat më vonë u zgjeruan për të përfshirë punonjësit e ndërmarrjeve shtetërore dhe qytetarët e zakonshëm.

Kina ishte kryesisht e izoluar nga bota nën regjimin dekadash të Maos dhe udhëtimet ndërkombëtare u bënë pjesë e jetës për kinezët vetëm në vitet 1990, pasi Kina iu nënshtrua një sërë reformash dhe hapjeje.

Kufizimet e ndryshme të udhëtimit të sotme, “rikthejnë kujtimet e asaj epoke të dhimbshme”.

Piyao, një platformë qeveritare kineze që “hedh poshtë thashethemet”, publikoi një deklaratë javën e kaluar duke thënë se rregullat e reja “nuk kufizojnë udhëtimin e qytetarëve të zakonshëm, por shërbejnë si një masë parandaluese kundër destinacioneve me rrezik të lartë dhe individëve me modele të pazakonta udhëtimi”.

Rregulloret u nxorën për të adresuar “probleme” të tilla si njerëzit që mashtrohen për t’u larguar nga vendi ose për t’u përfshirë në lojëra të paligjshme fati dhe aktivitete mashtruese jashtë vendit, thuhet në deklaratë.

Sipas informacionit të disponueshëm publikisht, qytetarët kinezë aktualisht nuk mund të kontrollojnë vetë nëse i nënshtrohen kontrolleve të daljes.

Nëse nuk lëshohet njoftim zyrtar me shkrim ose me gojë, njerëzit në përgjithësi zbulojnë se u është ndaluar të largohen vetëm kur aplikojnë për dokumente ose kur përpiqen të largohen.

Ministria e Punëve të Jashtme e Kinës dhe autoritetet e imigracionit nuk iu përgjigjën pyetjeve nga BBC Chinese.

Autoritetet kineze kanë rritur në mënyrë drastike ndalimet e daljes për qytetarët e tyre vitet e fundit, sipas të dhënave të ofruara për BBC nga grupi i të drejtave të njeriut Safeguard Defenders.

Ndërsa baza e të dhënave e Gjykatës Supreme të Kinës tregoi vetëm 89 të dhëna që përmendnin ndalimet e daljes në vitin 2016, një shifër që u rrit në 188,760 vitin e kaluar.

Përqindja e vendimeve civile që kishin të bënin me ndalimet e daljes u rrit gjithashtu më shumë se 30 herë midis viteve 2019 dhe 2025, nga rreth 0.23% në 7.3%. Vëllimi aktual i çështjeve të tilla besohet të jetë edhe më i lartë, për shkak të një numri në rritje të vendimeve të pezulluara./ad