Si u infektuan 2,300 pelikanët e argjendtë të Prespës me gripin e shpendëve në vitin 2022

Hulumtimet e reja zbulojnë shkaqet e përhapjes së gripit të shpendëve në Prespë, i cili shkaktoi vdekjen e 2,300 pelikanëve të argjendtë në vitin 2022. Sëmundja që goditi Prespën e Vogël katër vjet më parë shkaktoi zhdukjen e 60% të kolonisë së pelikanëve të argjendtë, dikur më e madhja në botë.

Siç rezulton, pelikanët e argjendtë në koloninë e Prespës së Vogël u infektuan përmes kontaktit me jashtëqitjet e zogjve të tjerë të infektuar, por asimptomatikë të specieve të tjera, si patat ose rosat, ndërkohë që pelikanët e artë mbetën të padëmtuar.

Virusi, megjithëse u zbulua te pelikanët e argjendtë pas vitit 2022, shkaktoi humbje shumë më të ulëta, një fakt që nuk i qetëson shkencëtarët. Ata mbeten vigjilentë për një lloj të ri të mundshëm me nivele të larta morbiditeti.

Kronikë e Zhdukjes së Kolonisë më të Madhe në Botë

Në pranverën e vitit 2022, popullatat e pelikanit të argjendtë (Pelecanus crispus) në Evropën Juglindore u prekën rëndë nga një epizootikë e virusit shumë patogjen të gripit të shpendëve.

Mbi 40% e popullatës së shumimit në Evropën Juglindore u zhduk, duke përfaqësuar afërsisht 10% të popullatës globale të specieve.

Në Greqi, ngordhën afërsisht 2,300 pelikanë të argjendtë dhe 190 të tjerë në Shqipëri, Mal të Zi dhe Rumani. Kolonia më e madhe e shumimit të specieve në Tokë, në Liqenin e Prespës së Vogël, pësoi humbje shkatërruese.

Nga shkurti deri në prill 2022, virusi vrau gati 1,800 pelikanë të argjendtë në Prespë, duke përfaqësuar afërsisht 60% të kolonisë.

Pse Nuk U Prekën Të Gjitha Kolonitë?

Kjo epidemi shkaktoi katastrofën më të keqe ekologjike të regjistruar ndonjëherë për jetën e egër të vendit.

Megjithatë, jo të gjitha kolonitë e shumimit në Greqi u prekën njësoj.

Kolonitë bregdetare perëndimore, në Gjirin e Amvrakikos dhe lagunat e Mesolongjit, nuk u prekën, ndërsa katër kolonitë lindore, në Prespa të Vogël, Liqenin Kerkini, Liqenin Heimaditida dhe Rezervuarin e Karlës, pësuan humbje të ndryshme, shumica e të cilave ndodhën në koloninë e Prespës.

“Fakti që popullatat e Amvrakikos dhe Messolonghi nuk u prekën mund të lidhet me temperaturat më të larta në Greqinë jugperëndimore, por edhe me kripësinë e lagunave, gjë që e bën virusin më pak aktiv sesa në ujërat e ëmbla. Për më tepër, gjatë studimit të vitit 2023, gjetëm zogj që kishin zhvilluar antitrupa kundër virusit të gripit të shpendëve, gjë që sugjeron se disa zogj mbijetuan në vitin 2022 dhe më pas ia kaluan antitrupat zogjve të tyre,” shpjegoi për APE-MPE Olga Alexandrou, një pylltare-ornitologe dhe anëtare e departamentit të kërkimit të Shoqatës për Mbrojtjen e Prespës.

Të Mbijetuar me Sy të Turbulluar

Një tregues i rëndësishëm që sugjeron se disa zogj i mbijetuan gripit të shpendëve dhe tani po vazhdojnë të shumohen është errësira e korneas së tyre, një gjetje që është e lidhur me zogjtë që u infektuan me virusin dhe e mposhtën me sukses sëmundjen. Sa i përket pelikanëve të artë, ata nuk u infektuan nga virusi i gripit të shpendëve, pavarësisht folezimit pranë kufomave.

“Virusi ka të ngjarë të ketë mbërritur në Prespë me shpendët dimërues nga vendet veriore, të cilët gjetën një vend shumimi sepse zona është shumë e ftohtë dhe ky virus i veçantë është më aktiv në temperatura të ulëta. Ndoshta është sjellë nga rosat dhe patat që frekuentojnë ishujt e pelikanëve, por ato nuk sëmuren,” thotë znj. Alexandrou.

Vlen të përmendet se, pak para shpërthimit të sëmundjes, gjatë regjistrimeve vjetore të shpendëve të ujit, një rritje trefish e numrit të shpendëve dimërues të ujit u regjistrua në Prespë të Vogël krahasuar me vitet e kaluara. Shumë nga këto specie përdorin ishujt e folezimit të pelikanëve si vende pushimi. Gjatë regjistrimeve të mesit të dimrit, shumica e pelikanëve të argjendtë nuk kishin mbërritur ende në Prespë, kështu që rosat, patat, mjellmat dhe shpendët e tjerë i përdorën gjerësisht këto streha të sigurta, duke nxjerrë sasi të mëdha jashtëqitjesh, të cilat pelikanët e argjendtë ka të ngjarë të jenë infektuar më pas me virusin e gripit të shpendëve.

Do të Duhet Dekada që Popullata të Rikuperohet

Sipas znj. Alexandrou, hulumtimi ngre më shumë pyetje sesa përgjigje, sepse shumë aspekte të gripit të shpendëve në jetën e egër mbeten të paqarta.

“Për një virus që goditi në vitin 2022 dhe më pas pësoi mutacion, nuk e dimë nëse ulja e vdekshmërisë është për shkak të morbiditetit më të ulët të virusit apo nëse zogjtë kanë zhvilluar imunitet. Ka shumë pika të paqarta dhe është zhgënjyese që kërkime përkatëse nuk po kryhen në vendin tonë, kur humbje masive të jetës së egër po regjistrohen në të gjithë botën dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka klasifikuar virusin e gripit të shpendëve si një përparësi kryesore edhe për shëndetin e njeriut.”

Lidhur me koloninë e pelikanit të argjendtë në Prespë, vlerësimi i tij është se popullata nuk mund të rikuperohet shpejt, pasi këta zogj arrijnë moshën e shumimit në 3-4 vjet, me një zog të vogël në vit.

“Për zogjtë e mëdhenj me këto karakteristika, dhe pas një ndikimi të konsiderueshëm, duhen dekada që popullata të rikuperohet. Për më tepër, vitin e kaluar, me thatësirën e paparë, çakallët dhe kafshët e tjera arritën t’i afroheshin ishujve ku folezonin pelikanët dhe vranë qindra zogj të vegjël. Në këtë kontekst të pasigurt, pra, nuk e dimë se kur Prespa do të arrijë përsëri nivelin e vitit 2022 prej 1,400 çiftesh pelikanësh të argjendtë.”/CNN