Vdekja e ish-ministrit rus hap “Kutinë e Pandorës” / Pse Putin po i rikthehet metodave mizore të viteve ’90

Kremlinologu Mark Galeotti, autor i shumë librave mbi Rusinë dhe Vladimir Putinin, vlerësoi në analizën e tij për gazetën britanike The Times se vdekja, ose më saktë vetëvrasja, e Roman Starovoit, vetëm disa orë pasi udhëheqësi rus e shkarkoi nga posti i Ministrit të Transportit, ndihmon në shqyrtimin dhe analizimin e krizës që po zhvillohet ngadalë midis elitave ruse.

Të hënën, trupi i Roman Starovoit u gjet pranë makinës së tij në periferi të Moskës. Hetuesit thanë se pasi dëgjuan se ishte pushuar nga puna, ai shkoi me makinë në vendin ku u gjet më vonë trupi i tij dhe ia mori jetën vetes me armën që i ishte dhënë si shpërblim për shërbimin ndaj vendit të tij. Ndërsa ka spekulime të pashmangshme se ai është vrarë dhe ka disa sugjerime se ai vdiq më herët sesa pretendon historia e hetuesve në këtë pikë, pretendimi se ai kreu vetëvrasje duket i besueshëm, shkruan Galeotti. Dhe vdekja e tij ka hapur një diskurs të dobishëm përmes të cilit mund të shqyrtohet kriza politike “e zvarritur” që po zhvillohet në Rusi, ndërsa shpresat për një fund të shpejtë të luftës që Putini nisi në Ukrainë po pakësohen.

“Rospil”

Jo shumë kohë më parë, ajo që dyshohet se bënë Starovoit dhe Smirnov do të konsiderohej korrupsion i pranueshëm. Tani, askush nuk mund ta dijë. Pasardhësi i Starovoit si guvernator, Alexei Smirnov, u arrestua në prill dhe ishte sekret i hapur se ai ishte gati ta “mbyste” ish-mbrojtësin e tij. Pasi dëgjoi se po pushohej nga puna, gjë që ishte një paraprirje për arrestimin e tij, Starovojt duket se e ka qëlluar veten në vend që të përballet me një gjyq poshtërues dhe më shumë se një dekadë burg. Ose është e mundur që ai të jetë habitur plotësisht. Konkretisht, përvetësimi i fondeve nga projekte të mëdha prokurimi është aq normal në Rusi saqë ekziston edhe një term i veçantë për të, ‘rospil’, për mbajtjen e pjesës së fondeve. Në këtë kontekst, marrja e 20 përqind të fondeve të siguruara për një projekt ishte zakonisht brenda praktikës standarde.

Ndryshimi i rregullave

Por, siç tregojnë këto dhe incidente e arrestime të tjera të figurave të fuqishme, siç është arrestimi i fundit i manjatit të arit Konstantin Strukov, elitat e Rusisë po duhet të përshtaten me një realitet të ri të pakëndshëm. Nocionet e vjetra për atë që mund dhe nuk mund të mbetet pa u ndëshkuar po ndryshojnë, por askush nuk është plotësisht i sigurt se si. Jo shumë kohë më parë, ajo që dyshohet se bënë Starovoit dhe Smirnov do të konsiderohej korrupsion i pranueshëm. Megjithatë, tani, thekson Galeotti, kush e di. Që kur Rusia nisi pushtimin e saj të plotë të Ukrainës në vitin 2022, ky rend relativisht i qëndrueshëm është vënë nën një presion gjithnjë e në rritje, i deformuar nga presionet ekonomike nga poshtë dhe një qasje gjithnjë e më e paparashikueshme nga lidershipi nga lart.

Kthim në metodat e viteve ’90

Një valë e fundit vetëvrasjesh nga zyrtarë rusë, veçanërisht biznesmenë, ka tërhequr vëmendje të gjerë globale, por edhe dyshime. Disa nga këto vdekje ishin padyshim vetëvrasje, por ka arsye të mira për të besuar se të tjerat nuk ishin. . Megjithatë, këto vdekje, siç thekson Galeotti në Times , duken më shumë si prova të konkurrencës gjithnjë e më të dhunshme midis elitës ruse. Ndërsa disa prej tyre përfitojnë nga ekonomia e luftës, shumë të tjerë jo. Të goditur nga sanksionet, një normë interesi prej 20 përqind dhe një deficit buxhetor në rritje, disa po kthehen te metodat që mbizotëronin në “vitet e egra ’90”, kur vendi po përshtatej në mënyrë kaotike me një ekonomi tregu pas rënies së Bashkimit Sovjetik. Një nga këto metoda është sekuestrimi i paligjshëm, ose grabitja ose plaçkitja, praktika e sekuestrimit të pronës duke përdorur dokumente dhe vendime gjyqësore të falsifikuara që vijnë si rezultat i korrupsionit dhe ryshfetit. Metoda tjetër është vrasja me pagesë. Dhe të dyja këto lloje krimesh janë në rritje. Nuk është rastësi, thuhet, që shumë nga vetëvrasjet e supozuara kryhen nga njerëz që kanë iniciuar ose janë shënjestra të sekuestrimeve të paligjshme të pronës.