Çmimi i karburanteve në rritje/ Lufta SHBA-Iran ndez protesta në mbarë botën

Protestues në vende të ndryshme të botës kanë dalë në rrugë për të shprehur zemërimin ndaj rritjes së fortë të çmimeve të karburanteve dhe ndërprerjeve të energjisë, ndërsa lufta prej disa muajsh e SHBA-së me Iranin po shton kostot e energjisë në nivel global.

Çmimet e naftës u ngjitën sërish mbi 100 dollarë për fuçi javën e kaluar, pas sulmeve të tjera amerikane ndaj cisternave iraniane të naftës në Gjirin Persik dhe rifillimit të luftimeve në Jemen, që kërcënojnë transportin detar në ngushticën Bab al-Mandab.

Në Shtetet e Bashkuara, kjo është përkthyer në çmime më të larta të karburanteve dhe paralajmërime serioze për familjet që varen nga nafta për ngrohje gjatë dimrit, ndërsa analistët parashikojnë një rritje me 30% të çmimeve për shkak të luftës me Iranin.

Për vendet me të ardhura më të ulëta, goditja mbi financat publike dhe buxhetet familjare ka qenë edhe më e fortë, ndërsa durimi i qytetarëve po soset.

Me rritjen e çmimeve të karburanteve, po rritet edhe zemërimi i njerëzve që nuk përballojnë më të paguajnë për karburant, të shkojnë në punë, të mbajnë hapur bizneset apo edhe të ofrojnë shërbime bazë.

Qeveritë po përpiqen gjithashtu të përballojnë pasojat ekonomike. Në Pakistan, kryeministri Shehbaz Sharif miratoi të enjten një plan kombëtar për kursimin e energjisë dhe uljen e kostove, ndërsa çmimet globale të naftës janë rritur, sipas zyrës së tij.

Masat përfshijnë përgjysmimin për tre muaj të karburantit të përdorur nga automjetet qeveritare. Ambulancat, zjarrfikëset, forcat e rendit dhe shërbimet e tjera thelbësore përjashtohen nga kjo masë.

Në Siri, protestuesit dogjën goma në një autostradë të frekuentuar. Në Guatemalë, ata bllokuan rrugët duke kërkuar ndërhyrjen e qeverisë. Në Portugali, drejtues biznesesh lokale dhe punonjës marshuan drejt banesës së kryeministrit.

Më poshtë, një vështrim më i detajuar mbi protestat dhe ndikimin global të kostove të larta të energjisë:

Siria

Një rritje e fortë e çmimeve të karburanteve gjatë fundjavës shkaktoi protesta në të gjithë Sirinë, duke shënuar demonstratat më të mëdha në vend që nga rënia e regjimit të Assadit dy vjet më parë.

Qeveria rriti përkohësisht çmimin e naftës në 175 paund sirianë (1.43 dollarë) për litër, afërsisht 40% më shumë, sipas agjencisë siriane të lajmeve SANA. Çmimi i benzinës u rrit gjithashtu me më shumë se 25%.

Ministria siriane e Energjisë tha se rritja e çmimeve erdhi si pasojë e shtrenjtimit global dhe punimeve të riparimit në rafinerinë më të madhe të vendit, që detyruan rritjen e importeve.

Ndërsa dhjetëra protesta kanë qenë paqësore, të dielën demonstruesit bllokuan autostradën Hasaka–Deir ez-Zor, ku dogjën goma dhe ndaluan cisterna nafte, sipas ACLED, një organizatë që monitoron konfliktet në nivel global.

Analisti sirian Muaz Al Abdullah tha se kombinimi i mungesës së karburanteve, rritjes së çmimeve dhe shërbimeve të dobëta ka shtuar pakënaqësinë e publikut. Sipas tij, protestuesit tani po kërkojnë largimin e disa zyrtarëve, përfshirë ministrin e Energjisë, ndërsa pakënaqësia ekonomike po shndërrohet në sentiment kundër qeverisë.

Pamjet nga një protestë në Alepo të dielën tregojnë qytetarë duke djegur goma dhe duke protestuar kundër rritjes së çmimeve.

Protestuesi Yasser Salim i tha Reuters se të mbledhurit kërkojnë karburant më të lirë, në vend të rritjes së pagave.

Një tjetër protestues, Bassam al-Ali, kritikoi qeverinë për shpenzimet për qendra të reja tregtare dhe rrethrrotullime, ndërsa qytetarët vuajnë, duke paralajmëruar se situata mund të shpërthejë.

Guatemala

Javën e kaluar në Guatemalë, shoferë kamionësh të organizuar dhe protestues të tjerë bllokuan autostrada dhe shkaktuan dëme në disa pjesë të vendit, në shenjë proteste kundër rritjes së çmimeve të karburanteve, sipas Associated Press.

Pamje të tjera tregojnë njerëz duke marshuar paqësisht në Guatemala City për të kërkuar ndërhyrjen e qeverisë.

Kongresi i vendit po punon për një ligj që do të vendoste një tavan për çmimet deri në fund të vitit, sipas agjencisë së lajmeve AGN. Nëse miratohet, qeveria do t’u paguajë subvencione importuesve të karburanteve në rast se çmimet tejkalojnë kufirin e vendosur.

Presidenti i Kongresit, Luis Contreras Colindres, tha të hënën se qeveria dhe ligjvënësit duhet ta zgjidhin çështjen, pasi qytetarët nuk mund t’i përballojnë çmimet aktuale. Ai e cilësoi naftën si motorin e ekonomisë së vendit.

Portugalia

Protestuesit u mblodhën të shtunën në qytetin bregdetar Espinho kundër rritjes së çmimeve të benzinës dhe kostos së jetesës.

Rreth 80 persona morën pjesë në demonstratën e organizuar nga drejtues biznesesh lokale për të ushtruar presion ndaj qeverisë që të gjejë zgjidhje. Protestuesit marshuan drejt banesës së kryeministrit Luís Montenegro.

Ndërkohë, Liga Portugeze e Zjarrfikësve paralajmëroi se rritja e çmimeve të karburanteve po e bën të pamundur funksionimin normal të brigadave vullnetare të zjarrfikësve.

Qeveria njoftoi të hënën një paketë të re masash mbështetëse për transportuesit e mallrave, taksistët, shërbimet zjarrfikëse dhe sektorin social.

Franca

Rreth 50 peshkatarë bllokuan të martën një depo karburanti në qytetin Fos-sur-Mer, në jug të Francës, për të protestuar kundër çmimeve të karburanteve.

Bllokada zgjati disa orë dhe protestuesit u përplasën për pak kohë me policinë.

Kryetari i bashkisë Philippe Maurizot tha se industria e peshkimit ndodhet në krizë dhe kërkon një reagim urgjent nga shteti. Në një letër drejtuar kryeministrit, ai tha se rritja e kostove dhe mungesa e të ardhurave i kanë vendosur profesionistët e sektorit në një situatë të pamundur.

Filipinet

Punonjësit e grupit të transportit Manibela hynë në grevë të hënën për të protestuar kundër rritjes së çmimeve të karburanteve, duke kërkuar subvencione nga qeveria dhe heqjen e taksave mbi karburantet.

Kompanitë e naftës njoftuan të martën një tjetër raund rritjesh, duke e shtrenjtuar benzinën me 5.68 pesos (0.01) për litër.

Sekretarja e Energjisë, Sharon S. Garin, tha të martën se qeveria mund të ulë taksat mbi produktet e naftës. Ajo tha se çdo rritje e çmimit në pikat e karburantit godet buxhetet familjare, të ardhurat e shoferëve dhe kostot e bizneseve.

Shoferët e autobusëve dhe drejtuesit e automjeteve po përballen prej muajsh me vështirësi, ndërsa kostot vazhdojnë të mbeten të larta.

Në fund të marsit, qytetarë në Manila marshuan drejt pallatit presidencial për të protestuar kundër çmimeve të energjisë.

Drejtuesi sindikal Jerome Adonis tha se Filipinet duhet të kërkojnë fundin e agresionit amerikan ndaj Iranit, duke theksuar se, edhe pse vendi nuk po goditet nga bombat, ndërprerjet në furnizimin me naftë po shkaktojnë varfëri dhe uri.

Edhe sindikatat studentore u janë bashkuar këtë vit protestave kundër krizës më të gjerë të kostos së jetesës.