Lajmi që po bën xhiron e botës: SHBA dhe Irani arrijnë marrëveshje historike/ Ceremonia të premten në Zvicër

Një marrëveshje historike midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po merr formën e saj përfundimtare. Të dy vendet kanë firmosur elektronikisht memorandumin e mirëkuptimit të negociuar gjatë fundjavës, duke hapur kështu një kapitull të ri në marrëdhëniet midis dy kundërshtarëve të gjatë të skenës ndërkombëtare.

Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance e bëri publik lajmin gjatë ditës së sotme, duke konfirmuar në një intervistë për rrjetin televiziv ABC se dokumenti është nënshkruar dixhitalisht nga të dyja palët. Ceremonia zyrtare e nënshkrimit pritet të mbahet të premten në Gjenevë, Zvicër, ku diplomatë nga të dyja vendet do të formalizojnë marrëveshjen para komunitetit ndërkombëtare.

Sipas burimeve të larta amerikane të cituara nga agjencia Reuters, memorandumi mban firmën e presidentit Donald Trump, të zëvendëspresidentit JD Vance dhe të kryetarit të Parlamentit iranian Mohammad Bagher Qalibaf. Informacioni është konfirmuar edhe nga portali amerikan Axios.

Marrëveshja, siç raportohet deri tani, parashikon dy masa të menjëhershme:

Rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme të transportit të naftës në botë, e bllokuar gjatë periudhës së tensioneve të fundit.
Heqjen e bllokadës detare amerikane ndaj Iranit.
Çështje të tjera të delikatura, si zhbllokimi i fondeve iraniane të ngrira dhe lehtësimi i sanksioneve ekonomike, do të shtrohen për diskutim në fazat e ardhshme të zbatimit të marrëveshjes.

Megjithë euforinë e momentit, disa elementë të rëndësishëm mbeten ende të paqartë. CNN raportoi se Uashingtoni dhe Teherani kanë dhënë interpretime jo plotësisht identike lidhur me hapat konkretë që do të ndiqen pas ceremonisë zyrtare një shenjë që negoicatat teknike do të jenë të gjata dhe komplekse.

Një detaj i pazakontë u zbulua nga The New York Times: sipas tre zyrtarëve iranianë të cituar nga gazeta, Teherani e vonoi qëllimisht finalizimin e dokumentit deri pas mesnatës së të dielës, për të shmangur që lajmi i madh të koincidonte me ditëlindjen e presidentit Trump, një lëvizje simbolike që flet për ndjeshmëritë politike të brendshme iraniane.

Nga Libani, lëvizja shiite Hezbollah e priti me entuziazëm marrëveshjen. Në një deklaratë zyrtare, organizata e cilësoi memorandumin si një "arritje historike" për Iranin dhe shtoi se ky zhvillim ka kontribuar drejtpërdrejt në vendosjen e armëpushimit edhe në territorin libanez.

Ndërkohë, kreu i Komisionit Europian Ursula von der Leyen paralajmëroi se Bashkimi Europian nuk do të nxitojë të heqë sanksionet ndaj Iranit pa parë ndryshime reale dhe të verifikueshme në sjelljen e Teheranit.

Brenda 24 deri 48 orëve pritet të bëhet publik teksti i plotë i memorandumit, duke i dhënë komunitetit ndërkombëtare mundësinë të vlerësojë në detaje kushtet e marrëveshjes. Gjatë kësaj jave pritet gjithashtu të nisin negociatat teknike mes ekipeve të ekspertëve të të dyja vendeve, të cilat do të merren me zbatimin konkret të çdo pike të dokumentit.

Marrëveshja vjen pas javësh tensionesh të larta në rajonin e Gjirit Persik dhe shënon ndoshta zhvillimin diplomatik më të rëndësishëm të vitit 2026 deri tani.